Một mùa trăng được kể bằng những không gian phố cổ
Trung thu thường được nhớ bằng những hình ảnh rất quen: chiếc đèn ông sao, tiếng trống múa lân, mâm cỗ, bánh nướng bánh dẻo hay những buổi tối trẻ nhỏ rước đèn cùng nhau. Nhưng khi bước vào khu phố cổ Hà Nội trong mùa Trung thu năm nay, những ký ức ấy không xuất hiện ở một nơi duy nhất.
Từ ngày 27/8 đến 30/9/2026, chương trình “Lưu trăng phố cổ 2026 – Hành trình kết nối di sản, lan tỏa giá trị văn hóa Việt” kết nối nhiều di tích, công trình và không gian văn hóa thành một hành trình trải nghiệm. Mỗi địa điểm được tổ chức như một “trạm kể chuyện”, đưa người tham quan tiếp cận một lớp khác nhau của Tết Trung thu truyền thống.
Ngắm nhìn các tác phẩm nghệ thuật phục dựng từ những mẫu đồ chơi truyền thống. (Ảnh: Ivivu)
Một hành trình có thể bắt đầu từ 50 Đào Duy Từ, tiếp tục qua 22 Hàng Buồm, 87 Mã Mây và kết thúc tại 40 Lãn Ông. Đi qua bốn địa chỉ, người tham quan cũng lần lượt đi qua những câu chuyện về mùa màng, đồ chơi, gia đình, nghề thủ công và tri thức dân gian.
50 Đào Duy Từ: Bắt đầu từ câu chuyện của mùa màng
Điểm mở đầu của hành trình là Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ. Không gian này đưa Trung thu trở về với một lớp ý nghĩa rộng hơn những hình ảnh quen thuộc của đèn và trống hội: mối liên hệ giữa Rằm tháng Tám với văn hóa nông nghiệp lúa nước.
Biểu diễn rối do chính bàn tay các nghệ sĩ tạo ra tại Triển lãm “Lưu Trăng”. (Ảnh: Hà Nội Mới)
Với người tham quan, đây có thể là điểm dừng để bắt đầu bằng một câu hỏi: Trung thu đến từ đâu trong đời sống văn hóa của người Việt?
Trong xã hội nông nghiệp truyền thống, Rằm tháng Tám gắn với mùa màng, sự no đủ, đoàn viên và những ước vọng về cuộc sống bình an, sung túc. Vì thế, bước vào không gian tại 50 Đào Duy Từ không chỉ là tìm hiểu một ngày lễ quen thuộc, mà còn là nhìn lại nền tảng đời sống đã góp phần hình thành những phong tục của mùa trăng.
Đây cũng là cách “Lưu trăng” mở đầu hành trình: trước khi nhìn vào một chiếc đèn, hãy nhìn vào thế giới văn hóa đã tạo nên mùa Trung thu ấy.
22 Hàng Buồm: Bước vào thế giới của những món đồ chơi mùa trăng
Từ 50 Đào Duy Từ, hành trình tiếp tục đến Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật 22 Hàng Buồm, nơi đang diễn ra triển lãm “Lưu trăng” – một trong những điểm nhấn của chương trình năm nay.
Triển lãm khai mạc chiều 11/9, giới thiệu các đồ chơi Trung thu được những người trẻ thuộc THONG DONG, CỦA NẢ và THE ANNAM cùng nghệ nhân, nhà nghiên cứu tìm hiểu, phục dựng và sáng tạo. Người tham quan có thể bắt gặp một thế giới đồ chơi phong phú: đèn ông sao, đèn cá chép, đèn cua, đèn tôm, đèn bọ ngựa, đèn kéo quân, đèn nhật nguyệt, đầu sư tử, tiến sĩ giấy, ngựa giấy và các con giống bằng giấy.
Các sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa trong lễ hội Trung thu ở Hà Nội. (Ảnh: Báo Văn Hóa)
Điều thú vị của “Lưu trăng” nằm ở việc những món đồ chơi vốn rất gần gũi với ký ức Trung thu được đặt trong một không gian triển lãm để người xem có thể quan sát hình dáng, tìm hiểu kỹ thuật và nhận ra câu chuyện văn hóa phía sau từng món đồ.
Những sản phẩm này không đơn thuần được sao chép lại từ quá khứ. Theo thông tin từ Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, quá trình thực hiện bao gồm tìm hiểu tư liệu, kỹ thuật chế tác và nghiên cứu ngôn ngữ tạo hình dân gian; các tác giả đồng thời có những điều chỉnh, sáng tạo để sản phẩm gần gũi hơn với công chúng hiện nay.
Đặc biệt, “Lưu trăng” không chỉ dành cho việc ngắm nhìn. Chương trình có các hoạt động trải nghiệm để công chúng trực tiếp tham gia vào quá trình làm đồ chơi, từ dựng khung, đan tre, bồi giấy đến hoàn thiện sản phẩm; từng có workshop làm đồ chơi và vẽ mặt nạ giấy bồi diễn ra tại đây.
Hoạt động trải nghiệm của trẻ em tại không gian chung vui Tết Trung thu. (Ảnh: Báo Văn Hóa)
Với trẻ em, đó có thể là lần đầu tiên một món đồ chơi không còn là thứ được mua sẵn mà trở thành một vật thể do chính tay mình tạo ra. Với người lớn, trải nghiệm ấy lại mở ra một cách khác để nhớ về những món đồ chơi từng xuất hiện trong tuổi thơ.
87 Mã Mây: Chậm lại trong một mùa Trung thu của gia đình
Rời 22 Hàng Buồm, điểm đến tiếp theo là Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây.
Nếu 22 Hàng Buồm đưa người tham quan đến với thế giới đồ chơi và kỹ thuật thủ công, thì 87 Mã Mây lại đưa mùa Trung thu vào không gian của một gia đình Hà Nội thông qua chủ đề “Đón Trăng”. Tại đây, chương trình kết hợp việc tìm hiểu không gian sống truyền thống với trải nghiệm làm bánh Trung thu và các sản phẩm thủ công.
Ngôi nhà di sản 87 Mã Mây. (Ảnh: Ivivu)
Điểm hấp dẫn của trải nghiệm nằm ở sự khác biệt về nhịp điệu. Giữa những con phố ngày càng đông đúc, bước qua ngưỡng cửa của một ngôi nhà di sản, Trung thu hiện ra trong một không gian nhỏ và gần gũi hơn: một ngôi nhà, một mâm cỗ, những món bánh và những câu chuyện xoay quanh sinh hoạt gia đình.
Trong không gian truyền thống, vẹn nguyên cấu trúc nhiều lớp như nhà trước, sân trong; kèo gỗ, mái ngói... các vật dụng sinh hoạt, đồ đạc nguyên bản, tái hiện chân thực đời sống gia đình người Hà Nội thời xưa. (Ảnh: VOV)
Ở đây, người tham quan có thể hình dung Trung thu không chỉ là một lễ hội ngòai đường phố. Đó còn là một khỏanh khắc được tổ chức trong không gian gia đình, nơi các thế hệ cùng chuẩn bị, cùng ăn, cùng ngắm trăng và tạo nên ký ức.
Chính sự thay đổi về không gian khiến câu chuyện Trung thu cũng thay đổi. Từ một lễ hội cộng đồng, người xem được đưa trở lại một không gian riêng tư hơn, nơi giá trị của mùa trăng được cảm nhận qua đời sống thường nhật.
40 Lãn Ông: Một mùa trăng được cảm nhận bằng hương và vị
Điểm dừng cuối của hành trình là 40 Lãn Ông, nơi “Lưu trăng” mở ra một lát cắt ít quen thuộc hơn của Trung thu: tri thức dân gian, dược trà, trà trầm và các sản phẩm sinh dược.
Sau ánh sáng của đèn và màu sắc của đồ chơi, không gian này đem đến một cách tiếp cận chậm hơn. Mùa trăng không chỉ được nhìn thấy mà còn có thể được cảm nhận qua hương, vị và những tri thức được lưu truyền trong đời sống.
Địa chỉ 40 Lãn Ông cũng giúp hành trình không bị giới hạn trong những biểu tượng quen thuộc của Trung thu. Một lễ hội có thể được tạo nên từ nhiều lớp thực hành khác nhau: những món đồ được làm bằng tay, những thức uống và sản phẩm truyền thống, những kỹ năng nghề nghiệp và những cách con người trao truyền tri thức cho nhau.
Với người tham quan, đây là điểm kết thúc khá tự nhiên cho một hành trình đi bộ: từ nhìn – chạm – làm đến cảm nhận.
Khi phố cổ trở thành một hành trình trải nghiệm di sản
Đi qua bốn địa điểm, người tham quan không nhất thiết phải tìm một “Trung thu xưa” được phục dựng nguyên vẹn. Điều thú vị hơn nằm ở việc mỗi không gian cho thấy một cách khác nhau để Trung thu tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
Ở 50 Đào Duy Từ là câu chuyện về nền văn hóa tạo nên mùa trăng.
Ở 22 Hàng Buồm là những món đồ chơi được nghiên cứu, phục dựng và sáng tạo lại.
Ở 87 Mã Mây là Trung thu trong không gian gia đình.
Và ở 40 Lãn Ông là những tri thức, nghề và sản phẩm truyền thống được tiếp tục giới thiệu tới công chúng.
Theo Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và Phố cổ Hà Nội, việc kết nối các điểm đến thành một hành trình nhằm giúp công chúng từng bước khám phá những lớp văn hóa khác nhau của Tết Trung thu, đồng thời kết nối di sản vật thể với thực hành văn hóa, nghệ nhân với cộng đồng và tri thức truyền thống với sáng tạo đương đại.
Đến gần Rằm tháng Tám, hành trình này sẽ tiếp tục được nối dài tới không gian hồ Hoàn Kiếm với “Đêm hội Trăng Rằm” vào tối 25/9/2026, nơi các mô hình đèn, đầu sư tử, cờ hội và những đoàn rước đèn cùng xuất hiện trong không gian đi bộ quanh hồ.
Nhưng trước khi hòa vào dòng người của đêm rước, một buổi đi bộ qua phố cổ có thể đã đủ để bắt đầu một mùa trăng theo cách khác: đi qua những không gian di sản, gặp những món đồ cũ, thử một công đoạn thủ công, bước vào một ngôi nhà Hà Nội và lắng lại giữa phố nghề.
Bởi Trung thu, trong “Lưu trăng phố cổ 2026”, không chỉ là một đêm để ngắm trăng. Đó còn là một hành trình để đi qua, chạm vào và trải nghiệm những lớp văn hóa đang tiếp tục sống giữa lòng Hà Nội.







