Mùa Trung thu năm nay, không gian Thành cổ Sơn Tây trở nên đặc biệt hơn với những mô hình đèn Trung thu khổng lồ do 25 tổ dân phố cùng thực hiện. Không chỉ để ngắm nhìn hay chụp ảnh, những chiếc đèn còn mang theo câu chuyện về Thành cổ, Đường Lâm, Đền Và và những biểu tượng thân thuộc của Tết Trung thu. Đặc biệt, trong đêm hội cuối tháng 9, các mô hình sẽ cùng xuất hiện trong một cuộc diễu hành trên các tuyến phố quanh Thành cổ, tạo nên một trải nghiệm Trung thu đậm màu sắc Xứ Đoài.
Đêm diễu hành đầu tiên thu hút sự tham gia của đông đảo người dân quanh vùng (Ảnh: Hà Nội Mới)
Một mùa Trung thu khác giữa Thành cổ Sơn Tây
Nếu Trung thu ở phố cổ Hà Nội thường gắn với những con phố đông đúc, sắc màu của Hàng Mã và những cửa hàng đồ chơi, thì tại Sơn Tây, mùa trăng năm nay được tạo nên trong một khung cảnh khác: không gian Thành cổ và phố đi bộ.
Từ cuối tháng 8, phường Sơn Tây tổ chức chuỗi hoạt động “Trung thu Thành cổ – Sơn Tây xứ Đoài” 2026, với điểm nhấn là Hội thi và diễu hành mô hình đèn Trung thu có sự tham gia của toàn bộ 25 tổ dân phố. Mỗi tổ dân phố chuẩn bị một mô hình riêng, kết hợp hình tượng quen thuộc của Trung thu với những hình ảnh, câu chuyện gắn với lịch sử và văn hóa địa phương.
Điều tạo nên sức hút của hội đèn không chỉ nằm ở kích thước của những chiếc đèn. Khi đặt trong không gian Thành cổ, những mô hình này trở thành một phần của cảnh quan lễ hội. Người đến đây không chỉ “xem đèn”, mà còn có thể đi giữa một không gian đang được cộng đồng cùng tạo dựng cho mùa trăng.
25 tổ dân phố, 25 cách kể chuyện về Sơn Tây
Trong đợt hội thi đầu tiên diễn ra tối 5/9, 13 tổ dân phố đã đưa những mô hình đèn của mình đến Phố đi bộ Thành cổ Sơn Tây. Có mô hình mang hình dáng con thỏ, gia đình gà, cá chép, con voi, thiên nga; có nơi lại lựa chọn đèn ông sao, đèn kéo quân hay những hình tượng gắn với địa phương như Cổng làng cổ Đường Lâm, Kim Quy – Đền Và, thuyền trăng.
Vì thế, đứng trước những mô hình đèn, người xem có thể nhận ra rằng hội thi không đơn thuần là cuộc so tài về kích thước hay hình thức. Mỗi mô hình là một cách để một tổ dân phố lựa chọn hình ảnh đại diện cho nơi mình sống.
Một số mô hình đèn tại Lễ hội trung thu Thành cổ 2026. (Ảnh: Hà Nội Mới)
Có tổ lựa chọn một hình tượng gần với ký ức Trung thu. Có tổ lại tìm đến những biểu tượng của chính vùng đất Sơn Tây. Thành cổ, làng cổ, Đền Và hay những hình ảnh dân gian quen thuộc cùng xuất hiện bên nhau dưới ánh sáng của đèn Trung thu.
Chính sự kết hợp ấy khiến những chiếc đèn trở thành một hình thức kể chuyện bằng hình ảnh. Người xem, đặc biệt là trẻ em, có thể tiếp cận những tên gọi và biểu tượng văn hóa của địa phương qua một hình thức gần gũi hơn nhiều so với việc chỉ đọc thông tin trên bảng giới thiệu.
Đi giữa phố đi bộ và một đoàn đèn Trung thu khổng lồ
Điểm thú vị nhất của sự kiện nằm ở lúc các mô hình rời khỏi vị trí trưng bày để diễu hành quanh Thành cổ.
Trong đợt đầu, sau khi hoàn thành phần thi, các tổ dân phố đã diễu hành theo tuyến Quảng trường Sân vận động – Phan Chu Trinh – sân khấu chính phố đi bộ – Phó Đức Chính – Phạm Ngũ Lão – Lê Quý Đôn – Nguyễn Thái Học – Sân vận động, trước khi tập kết tại sân khấu chính để người dân tham quan.
Với người tham gia, đây là lúc không gian Thành cổ thay đổi rõ rệt. Những tuyến đường vốn là không gian giao thông và sinh hoạt thường nhật được chuyển thành một phần của lễ hội. Những mô hình đèn vốn đứng yên nay xuất hiện trong chuyển động cùng đội hình, trang phục, đạo cụ và lời giới thiệu của từng đội. Đây cũng là những nội dung được đưa vào tiêu chí chấm điểm của hội thi.
Đêm diễu hành đầu tiên (Ảnh: Hà Nội Mới)
Người đến có thể chọn đứng ở một vị trí cố định để chờ đoàn đèn đi qua, hoặc đi dọc tuyến phố để quan sát từng mô hình ở những góc khác nhau. Với trẻ nhỏ, đây là trải nghiệm của một đêm rước đèn. Với người lớn, đó lại là dịp nhìn thấy một không gian quen thuộc của Sơn Tây được tổ chức và sử dụng theo một cách khác.
Những chiếc đèn được làm từ cộng đồng
Đằng sau cuộc diễu hành là quá trình chuẩn bị của từng tổ dân phố. Theo ghi nhận về đợt thi đầu tiên, mỗi mô hình đều được đầu tư từ ý tưởng, tạo hình đến hệ thống chiếu sáng; phần thi cũng đánh giá cả đội hình, trang phục, đạo cụ và lời dẫn giới thiệu.
Điều này khiến hội đèn trở thành một hoạt động có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng. Người dân không chỉ đến xem một chương trình đã được chuẩn bị sẵn mà còn cùng góp phần tạo nên chính chương trình đó.
Lễ diễu hành hành giới thiệu nhiều mô hình đèn Trung thu độc đáo. (Ảnh: Hà Nội Mới)
Đây cũng là điểm đáng chú ý khi nhìn hội đèn từ góc độ di sản. Những hình ảnh của Sơn Tây không chỉ được trưng bày trong di tích hay giới thiệu trên các tài liệu, mà còn được chuyển hóa thành những mô hình để người dân tự lựa chọn, tự làm và đưa ra không gian công cộng.
Một chiếc cổng làng, một hình tượng Đền Và hay một con thuyền dưới ánh trăng, khi xuất hiện trong đoàn diễu hành, đã trở thành một phần của trải nghiệm lễ hội đương đại.
Hẹn gặp mùa trăng tại Thành cổ
Sau hai đợt hội thi mô hình đèn vào ngày 5/9 và 12/9, chuỗi hoạt động tiếp tục với chương trình “Đêm trăng Làng cổ” tại Làng cổ Đường Lâm ngày 19/9. Cao điểm của chương trình “Trung thu Thành cổ – Sơn Tây xứ Đoài” là “Đêm hội Trăng rằm”, dự kiến diễn ra tối 25/9/2026, với sự tham gia diễu hành của mô hình đèn từ toàn bộ 25 tổ dân phố, cùng hoạt động trao giải và tặng quà cho thiếu nhi.
Lễ diễu hành mô hình đèn Trung thu Sơn Tây luôn thu hút đông đảo người dân và du khách. (Ảnh: Hà Nội Mới)
Nếu đến Sơn Tây vào dịp này, điều đáng chờ đợi không chỉ là một chiếc đèn đẹp. Hãy dành thời gian đi quanh Thành cổ trước giờ diễu hành, quan sát các mô hình ở khoảng cách gần, tìm xem mỗi tổ dân phố đã chọn hình ảnh nào để kể về quê hương mình, rồi hòa vào dòng người khi đoàn đèn bắt đầu di chuyển.
Bởi có lẽ điều đặc biệt nhất của mùa Trung thu năm nay nằm ở chính khoảnh khắc ấy: di sản không đứng yên trong Thành cổ, mà bước ra đường phố cùng người dân.
Thành cổ Sơn Tây trở thành phông nền của mùa trăng, còn những chiếc đèn trở thành những câu chuyện di động về vùng đất Xứ Đoài. Trong ánh sáng của đêm hội, lịch sử, ký ức địa phương và đời sống đương đại gặp nhau trong một trải nghiệm mà cả trẻ em lẫn người lớn đều có thể tham gia.







