Khi mỗi di tích có thêm một cách kể chuyện mới

Di tích lịch sử, văn hóa không chỉ là những công trình kiến trúc hay địa điểm gắn với quá khứ. Mỗi di tích còn lưu giữ những câu chuyện về con người, phong tục, tín ngưỡng và những dấu mốc đã góp phần hình thành diện mạo văn hóa của một vùng đất. Tuy nhiên, không phải lúc nào những giá trị ấy cũng được truyền tải đầy đủ đến người dân và du khách thông qua hình thức tham quan truyền thống.

Làm thế nào để một người lần đầu đến thăm di tích có thể hiểu rõ hơn về lịch sử nơi mình đang đứng? Làm thế nào để những câu chuyện gắn với di tích không chỉ được lưu giữ trong hồ sơ, tài liệu mà còn hiện diện sinh động trong đời sống thường ngày? Đây cũng là những vấn đề đặt ra trong quá trình tìm kiếm các phương thức mới để bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Từ thực tế đó, Connect Việt Nam kết hợp cùng phường Xuân Phương để triển khai hoạt động gắn mã QR tại các điểm di tích, phục vụ nền tảng thuyết minh tự động “Di sản nói”. Thông qua việc kết nối mã QR với nội dung thuyết minh số, hoạt động hướng tới giúp người dân và du khách tiếp cận thông tin về di tích ngay tại điểm tham quan, bằng một thao tác đơn giản trên điện thoại thông minh.

Phường Xuân Phương là địa bàn có hệ thống di tích mang nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, với tổng số 16 di tích, trong đó có 12 di tích cấp quốc gia và 4 di tích cấp thành phố. Đây không chỉ là những địa điểm lưu giữ dấu ấn lịch sử, tín ngưỡng và đời sống văn hóa của cộng đồng địa phương, mà còn là nguồn tư liệu quý góp phần phản ánh bản sắc văn hóa của vùng đất. Việc ứng dụng công nghệ số để giới thiệu, thuyết minh tại các điểm di tích vì vậy mang ý nghĩa thiết thực, góp phần đưa thông tin di sản đến gần hơn với người dân, du khách và đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thay vì chỉ quan sát cảnh quan, kiến trúc hoặc đọc những thông tin giới thiệu ngắn gọn, người tham quan có thêm cơ hội tìm hiểu sâu hơn về lịch sử hình thành, đặc điểm và giá trị văn hóa của địa điểm. Công nghệ khi đó không đơn thuần là một công cụ hỗ trợ, mà trở thành cầu nối giúp câu chuyện di sản được kể lại theo cách thuận tiện, gần gũi và phù hợp hơn với nhu cầu tiếp nhận thông tin hiện nay.

“Di sản nói” - mở rộng cơ hội tiếp cận di sản cho mọi người

Một trong những giá trị thiết thực của nền tảng “Di sản nói” là tạo điều kiện để người dân và du khách chủ động khám phá di sản theo nhịp độ và nhu cầu của mình.

Với hệ thống mã QR được gắn tại các điểm di tích, người tham quan có thể chủ động truy cập nội dung thuyết minh trong quá trình khám phá. Việc tiếp cận thông tin không còn hoàn toàn phụ thuộc vào thời gian tổ chức thuyết minh trực tiếp hay sự sẵn có của người hướng dẫn tại điểm đến. Điều này mở ra một hình thức trải nghiệm linh hoạt hơn, đặc biệt đối với những người muốn tìm hiểu di tích một cách độc lập.

Đối với học sinh, sinh viên và người trẻ, thuyết minh số có thể trở thành một điểm khởi đầu thuận tiện để khám phá lịch sử, văn hóa địa phương. Những kiến thức vốn thường xuất hiện trong sách vở hoặc tài liệu nghiên cứu được đặt trở lại trong chính không gian mà chúng gắn bó. Từ đó, việc tìm hiểu di sản có thể vượt ra ngoài khuôn khổ học tập trên lớp, trở thành một trải nghiệm trực tiếp, khơi gợi sự tò mò và mong muốn tìm hiểu sâu hơn.

Đối với các gia đình, nhóm khách tham quan và người dân sinh sống tại địa phương, nền tảng cũng góp phần tạo thêm cơ hội khám phá những địa điểm quen thuộc dưới một góc nhìn mới. Một di tích có thể nằm ngay trên con đường thường ngày đi qua, nhưng những câu chuyện lịch sử phía sau nó chưa chắc đã được biết đến đầy đủ. Khi thông tin trở nên dễ tiếp cận hơn, khoảng cách giữa di sản và đời sống cộng đồng cũng có cơ hội được thu hẹp.

Quan trọng hơn, việc ứng dụng công nghệ số giúp di sản có thêm một kênh hiện diện trong đời sống đương đại. Di tích không chỉ được nhìn nhận như những địa điểm cần bảo vệ, mà còn là nguồn tri thức, ký ức và trải nghiệm văn hóa mà mỗi thành viên trong cộng đồng đều có thể chủ động tiếp cận.

Từ bảo tồn di tích đến nuôi dưỡng ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng

Bảo tồn di sản không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ công trình, cảnh quan hay lưu trữ hồ sơ tư liệu. Một di sản thực sự tiếp tục có sức sống khi những giá trị của nó được hiểu, được chia sẻ và được cộng đồng quan tâm gìn giữ.

Từ góc độ đó, hoạt động gắn mã QR và triển khai nền tảng “Di sản nói” tại phường Xuân Phương hướng tới một mục tiêu rộng hơn việc đưa thông tin lên môi trường số: tạo thêm điều kiện để cộng đồng tiếp cận tri thức về di sản, từ đó hình thành sự quan tâm và gắn kết với những giá trị văn hóa tại nơi mình sinh sống.

Khi hiểu rõ hơn về lịch sử của một ngôi đình, ngôi chùa hay một địa điểm gắn với ký ức địa phương, người dân có thêm cơ sở để nhận diện ý nghĩa của không gian văn hóa quanh mình. Sự hiểu biết ấy có thể trở thành nền tảng để khơi gợi niềm tự hào về quê hương, sự trân trọng đối với những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ và ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ di tích.

Với thế hệ trẻ, đây cũng là cơ hội để tiếp cận di sản bằng phương thức quen thuộc với đời sống số. Công nghệ tạo ra điểm chạm ban đầu, nhưng điều quan trọng hơn là khơi mở sự tò mò, dẫn dắt người dùng từ một thao tác quét mã đến quá trình tìm hiểu về lịch sử, con người và bản sắc của cộng đồng.

Về lâu dài, việc đưa các nội dung thuyết minh lên nền tảng số còn mở ra tiềm năng kết nối hoạt động tham quan với giáo dục lịch sử, nghiên cứu văn hóa và quảng bá hình ảnh địa phương. Những giá trị văn hóa vốn gắn với một không gian cụ thể có thể tiếp cận rộng rãi hơn, qua đó góp phần tạo dựng mối liên hệ giữa bảo tồn di sản và các nhu cầu học tập, khám phá trong xã hội hiện đại.

Connect Việt Nam - đồng hành đưa công nghệ đến gần hơn với di sản

Thông qua hoạt động tại phường Xuân Phương, Connect Việt Nam hướng tới việc đưa các giải pháp công nghệ vào thực tiễn bảo tồn và phát huy di sản văn hóa, bắt đầu từ những ứng dụng cụ thể, gần gũi với nhu cầu của người dân và du khách.

Việc gắn mã QR tại các điểm di tích là một bước kết nối giữa không gian di sản ngoài đời thực và môi trường thông tin số. Qua đó, Connect Việt Nam góp phần mở rộng phương thức giới thiệu di tích, hỗ trợ quá trình tiếp cận thông tin và tạo thêm cơ hội để các câu chuyện văn hóa được lan tỏa đến nhiều đối tượng trong cộng đồng.

Giá trị của chuyển đổi số trong lĩnh vực di sản không chỉ nằm ở việc ứng dụng công nghệ mới, mà còn ở khả năng đưa thông tin đến đúng người, đúng không gian và đúng nhu cầu. Công nghệ sẽ có ý nghĩa hơn khi giúp một học sinh hiểu thêm về lịch sử quê hương, một du khách khám phá được câu chuyện phía sau di tích mình ghé thăm, hay một người dân nhận ra những giá trị văn hóa đang hiện diện ngay trong đời sống thường ngày.

Connect Việt Nam tin rằng, để di sản tiếp tục hiện diện trong tương lai, bên cạnh việc gìn giữ những giá trị đã được trao truyền, cần không ngừng tìm kiếm những cách thức phù hợp để kể lại và chia sẻ các giá trị ấy với cộng đồng hôm nay.

Mỗi mã QR là một điểm kết nối. Mỗi câu chuyện được kể lại là một cơ hội để di sản đến gần hơn với con người.

Connect Việt Nam sẽ tiếp tục đồng hành cùng các hoạt động ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực văn hóa, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận di sản và thúc đẩy những cách thức mới để các giá trị lịch sử, văn hóa Việt Nam được khám phá, thấu hiểu và lan tỏa trong đời sống đương đại.