Tịnh xá Ngọc Hải được thành lập vào năm 1960 bởi Ni trưởng Thích Nữ Huỳnh Liên, thuộc hệ phái Phật giáo Khất sĩ, Giáo đoàn Ni giới. Những ngày đầu, tịnh xá chỉ là một công trình đơn sơ được dựng bằng tre, gỗ và lợp mái tôn. Qua thời gian, nhờ sự đóng góp công đức của các ni sư, đệ tử và Phật tử gần xa, nơi đây từng bước được xây dựng, mở rộng thành một quần thể kiến trúc khang trang với chính điện, bảo tháp, vườn tượng và nhiều công trình phụ trợ. Từ năm 1978, tịnh xá do Ni sư Thích Nữ Chí Liên đảm nhiệm việc trụ trì, tiếp tục duy trì các hoạt động tu tập và sinh hoạt Phật giáo tại địa phương.
Điểm đặc sắc của Tịnh xá Ngọc Hải nằm ở hệ thống công trình kiến trúc và tượng thờ được bố trí trong một tổng thể hài hòa. Các công trình mang dáng dấp kiến trúc Phật giáo truyền thống, kết hợp với những cụm tượng Phật, phù điêu và chi tiết trang trí thể hiện các tích truyện trong giáo lý nhà Phật. Mỗi khu vực đều mang một ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên không gian vừa trang nghiêm, vừa gần gũi với người đến chiêm bái, tham quan.
Nổi bật trong quần thể là bảo tháp Xá lợi Phật được hoàn thành vào năm 2002. Công trình có hình bát giác, gồm sáu tầng, cao khoảng 26 m, là một trong những điểm nhấn kiến trúc dễ nhận thấy khi bước vào khuôn viên tịnh xá. Bảo tháp được xây dựng để tôn thờ Xá lợi Phật và kinh tạng, đồng thời lưu giữ hình ảnh Tổ sư Minh Đăng Quang cùng các bậc tiền nhân của tịnh xá. Với hình dáng nhiều tầng vươn cao, công trình không chỉ tạo điểm nhấn về mặt cảnh quan mà còn thể hiện ý nghĩa tôn kính đối với giáo pháp và truyền thống tu tập của Phật giáo Khất sĩ.
Một trong những không gian đáng chú ý nhất tại đây là vườn tượng Lâm Tì Ni, tái hiện những dấu mốc trong cuộc đời Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Thông qua hệ thống tượng và phù điêu, câu chuyện về Thái tử Tất Đạt Đa từ khi đản sinh được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình trực quan. Hình ảnh Đức Phật khi mới chào đời bước đi bảy bước, dưới mỗi bước chân xuất hiện một đóa sen, là một tích truyện quen thuộc trong văn hóa Phật giáo. Những hình tượng này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn giúp người tham quan tiếp cận các câu chuyện Phật giáo thông qua nghệ thuật điêu khắc và sắp đặt trong không gian mở.
Đặc biệt, vườn tượng còn gây ấn tượng với tượng Đức Phật Thích Ca Mâu Ni nhập Niết bàn, có chiều cao khoảng 8 m và chiều ngang 5 m. Tượng khắc họa Đức Phật trong tư thế nằm nghiêng, đặt trên bệ đá và bao quanh bởi cảnh quan cây xanh gợi nhắc đến rừng Sala trong kinh điển Phật giáo. Phía dưới tượng là bức phù điêu mô tả hình ảnh chư tăng hành lễ, tạo nên một tổng thể nghệ thuật có chiều sâu biểu tượng. Đây cũng là một trong những công trình thu hút sự chú ý của du khách bởi kích thước nổi bật và cách thể hiện một sự kiện quan trọng trong cuộc đời Đức Phật.
Bên cạnh đó, khuôn viên tịnh xá còn có tượng Đức Phật Di Lặc, tượng Quan Thế Âm Bồ Tát và tháp chuông với hình dáng gợi liên tưởng đến kiến trúc chùa Một Cột ở Hà Nội. Sự xuất hiện của những công trình này tạo nên nét đa dạng trong ngôn ngữ kiến trúc và nghệ thuật tạo hình tại tịnh xá. Nếu bảo tháp gây ấn tượng bởi chiều cao và hình khối bát giác, thì các cụm tượng lại mang đến cảm giác gần gũi, thể hiện những hình tượng quen thuộc trong đời sống tín ngưỡng của người Việt. Từ hình ảnh Đức Phật Di Lặc với nụ cười hoan hỷ đến hình tượng Quan Thế Âm Bồ Tát gắn với lòng từ bi, mỗi công trình đều góp phần tạo nên không gian chiêm bái giàu ý nghĩa tinh thần.
Không chỉ có giá trị về kiến trúc và nghệ thuật Phật giáo, Tịnh xá Ngọc Hải còn mang đến một trải nghiệm đặc biệt nhờ vị trí nằm gần biển Long Hải. Khác với cảm giác tĩnh lặng thường thấy ở những ngôi chùa nằm sâu trong khu dân cư hoặc giữa núi rừng, không gian nơi đây có sự hiện diện rõ nét của thiên nhiên miền biển. Những hàng cây xanh, khuôn viên thoáng đãng và làn gió biển tạo nên một khung cảnh hài hòa giữa cảnh quan tự nhiên với công trình tâm linh. Chính sự kết hợp ấy khiến tịnh xá trở thành một điểm đến có sức hấp dẫn riêng, nơi du khách vừa có thể tìm hiểu kiến trúc Phật giáo, vừa cảm nhận bầu không khí bình yên của vùng biển Long Hải.
Đến với Tịnh xá Ngọc Hải, du khách có thể dành thời gian chiêm bái chính điện, tìm hiểu ý nghĩa của bảo tháp Xá lợi Phật, quan sát những tác phẩm tượng và phù điêu tái hiện cuộc đời Đức Phật. Mỗi công trình, mỗi hình tượng đều mở ra một câu chuyện về giáo lý, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của cộng đồng Phật tử. Đặc biệt, với những người yêu thích kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc tôn giáo, đây cũng là dịp để quan sát cách các biểu tượng Phật giáo được thể hiện trong không gian kiến trúc tại Việt Nam.
Giữa vùng biển Long Hải đầy nắng và gió, Tịnh xá Ngọc Hải hiện diện như một không gian văn hóa tâm linh mang vẻ đẹp riêng. Từ một công trình đơn sơ được dựng lên vào năm 1960, nơi đây đã dần hình thành một quần thể kiến trúc với nhiều dấu ấn nghệ thuật và tín ngưỡng. Không chỉ là nơi sinh hoạt, tu tập của các ni sư và Phật tử, tịnh xá còn góp phần làm phong phú thêm diện mạo văn hóa của vùng đất ven biển. Ghé thăm nơi đây, du khách có thể tạm rời khỏi nhịp sống thường nhật để khám phá những câu chuyện Phật giáo, thưởng thức vẻ đẹp của kiến trúc và tìm thấy một khoảng lặng bình yên giữa hành trình khám phá Long Hải.











