Bảo vật quốc gia Thạp gốm hoa nâu hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Quảng Ninh. Với dáng hình cổ kính, lớp men đặc trưng và hệ thống hoa văn sinh động, chiếc thạp không chỉ là một đồ gốm qúy hiếm mà còn là chứng tích tiêu biểu cho trình độ kỹ thuật và thẩm mỹ đạt tới đỉnh cao của nghệ thuật gốm Việt thời kỳ độc lập tự chủ. Được chế tác bằng kỹ thuật chuốt tay trên bàn xoay, phủ men trắng xanh kết hợp men nâu đặc trưng, thạp gốm thể hiện trình độ kỹ thuật và mỹ thuật đạt đến đỉnh cao của nghề gốm thời Trần. Các nhà nghiên cứu cho rằng đây nhiều khả năng là đồ dùng của tầng lớp qúy tộc hoặc lễ khí trong các nghi lễ cung đình, đền miếu hay chùa tháp.
Nổi bật trên thân thạp là hình tượng hổ trong tư thế ngồi xổm, đầu ngẩng về phía trước, tai dựng đứng, miệng há rộng, để lộ hai hàm răng đầy uy lực. Bờm, vằn thân và chiếc đuôi cong chạm đất đều được tạo tác bằng những đường khắc tinh tế, khiến con hổ hiện lên vừa mạnh mẽ vừa giàu tính biểu tượng. Trong bối cảnh thời Trần – một thời đại gắn với những chiến công hiển hách chống ngoại xâm – hình ảnh hổ dường như không chỉ là trang trí, mà còn là lời gợi nhắc về sức mạnh, khí phách và tinh thần của cả một triều đại.

Không dừng ở đó, thạp còn gây ấn tượng bởi cấu trúc hoa văn nhiều lớp: những cánh sen mập, ngắn, được khắc tay không hoàn toàn đều nhau; các băng hoa văn lá cây cách điệu; cùng dải hình người cưỡi ngựa, chim và các mô-típ chuyển động theo vòng quay thân thạp. Tất cả hòa quyện thành một bố cục trang trí vừa chặt chẽ vừa phóng khoáng, cho thấy bàn tay tài hoa của người thợ gốm xưa và tư duy thẩm mỹ giàu tính sáng tạo của thời Trần.
Đặc biệt, ở hiện vật này còn thấp thoáng dấu vết của một lịch sử nhiều biến động. Những cuộc phá hoại văn hóa trong thế kỷ 15 khiến nhiều đồ dùng quý của các vương triều Đại Việt bị thất lạc, hủy hoại. Vì thế, việc một chiếc thạp như thế này còn được lưu giữ đến hôm nay càng làm tăng giá trị của nó: không chỉ là một hiện vật đẹp, mà còn là một mảnh ký ức hiếm hoi còn sót lại từ quá khứ.
Thạp gốm hoa nâu thời Trần vì thế không chỉ đáng xem như một bảo vật, mà còn như một cánh cửa gợi mở: từ một hình tượng hổ, từ một lớp men nâu, từ một vòng hoa văn trên thân gốm, người xem có thể bước vào câu chuyện rộng lớn hơn về nghệ thuật, tín ngưỡng, quyền lực và bản sắc văn hóa Việt Nam thời Trần.








