Ông được nhiều làng nghề tôn là ông tổ nghề thêu truyền thống Việt Nam, gắn với truyền thuyết đi sứ phương Bắc, học kỹ thuật thêu và làm lọng, sau đó truyền dạy lại cho người dân quê hương. Nghề thêu Quất Động về sau trở thành một trong những làng nghề nổi tiếng của vùng Thường Tín, Hà Nội.

Lê Công Hành sinh tại làng Quất Động, vùng đất có truyền thống khoa bảng và nghề thủ công. Theo tư liệu phổ biến, tên thật của ông là Trần Quốc Khái. Sau này, ông được ban quốc tính họ Lê và được gọi là Lê Công Hành.

Từ nhỏ, ông được ghi nhận là người ham học. Về sau, ông tham gia khoa cử và làm quan dưới triều Lê Trung hưng. Một số tư liệu cho biết ông đỗ tiến sĩ dưới đời vua Lê Thần Tông vào năm 1637.

Sau khi đỗ đạt, Lê Công Hành được bổ dụng làm quan trong triều đình. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ trong bộ máy nhà nước thời Lê Trung hưng và được giao tham gia công việc triều chính.

Trong quá trình làm quan, ông có lần được triều đình cử đi sứ sang phương Bắc. Sự kiện đi sứ này được nhắc đến nhiều trong các tư liệu dân gian và các bài viết về nguồn gốc nghề thêu Quất Động.

Truyền thuyết học nghề thêu

Theo truyền thuyết phổ biến, trong một lần đi sứ, Lê Công Hành đã quan sát, học hỏi kỹ thuật thêu và làm lọng. Sau khi trở về nước, ông truyền dạy lại kỹ thuật này cho dân làng Quất Động và một số vùng lân cận.

Từ đó, Quất Động trở thành một địa danh gắn với nghề thêu truyền thống. Nghề thêu từ Quất Động lan ra nhiều làng khác ở vùng Thường Tín và một số địa phương thuộc Hà Nội ngày nay. Một số tư liệu nhắc đến các làng như Đào Xá, Ngũ Xã, Thắng Lợi, Dũng Tiến cùng một số vùng ở Mỹ Đức, Hoài Đức là nơi nghề thêu được truyền dạy và phát triển.

Lê Công Hành được tôn vinh là người có công truyền dạy, hệ thống hóa và phát triển nghề thêu trong dân gian. Nghề thêu truyền thống sử dụng kim, chỉ, vải và kỹ thuật phối màu để tạo nên hoa văn, tranh thêu, đồ thờ, trang phục, trướng, lọng và nhiều sản phẩm thủ công khác.

Tại Quất Động, nghề thêu trở thành nghề truyền thống lâu đời. Làng thêu Quất Động hiện thuộc huyện Thường Tín, Hà Nội, nằm ở khu vực phía Nam trung tâm Hà Nội và được biết đến là một trong những cái nôi của nghề thêu cổ truyền.

Thờ phụng và tưởng niệm

Lê Công Hành được thờ ở nhiều nơi gắn với nghề thêu. Trong đó, làng Quất Động là địa danh quan trọng gắn với thân thế và sự nghiệp truyền nghề của ông. Hằng năm, người dân và các nghệ nhân nghề thêu tổ chức các họat động tưởng nhớ công lao của ông tổ nghề.

Tại Hà Nội, đình Tú Thị ở khu vực phố cổ cũng là nơi thờ ông tổ nghề thêu Lê Công Hành. Đây là địa điểm gắn với cộng đồng làm nghề thêu tại kinh thành Thăng Long xưa.

Di sản nghề thêu Quất Động

Nghề thêu Quất Động nổi tiếng với các sản phẩm thêu tay tinh xảo. Trước đây, sản phẩm thêu thường phục vụ nhu cầu nghi lễ, tín ngưỡng, cung đình và sinh hoạt dân gian. Về sau, nghề thêu phát triển thêm các dòng sản phẩm trang trí, tranh thêu, quà tặng và sản phẩm mỹ nghệ.

Các nghệ nhân thêu Quất Động thường sử dụng kỹ thuật thêu chỉ màu trên nền vải, kết hợp nhiều kiểu mũi thêu để tạo hình nhân vật, phong cảnh, hoa lá, chim muông, linh vật và hoa văn trang trí. Nghề thêu truyền thống ở Quất Động vừa là sinh kế của cộng đồng làng nghề, vừa là một thành tố trong hệ thống nghề thủ công truyền thống của Hà Nội.