Ngày 20/9/2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 2288/QĐ-BVHTTDL xếp hạng Khu di tích lịch sử Pò Hèn là di tích quốc gia. Di tích gồm các điểm chính: Đài tưởng niệm liệt sĩ Pò Hèn, Chốt đồi Quế, Chốt trạm kiểm sóat cửa khẩu Pò Hèn và Đài quan sát đồi Tây.

Vị trí địa lý

Khu di tích nằm ở vùng biên giới phía Đông Bắc của tỉnh Quảng Ninh, thuộc địa bàn xã Hải Sơn, thành phố Móng Cái. Đây là khu vực có vị trí quan trọng trên tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, gắn với họat động quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và đời sống của cư dân vùng biên.

Theo thông tin công bố khi xếp hạng di tích quốc gia, Khu di tích lịch sử Pò Hèn có diện tích khoanh vùng bảo vệ 165.692,22 m², tương đương khoảng hơn 16 ha.

Lịch sử hình thành

Pò Hèn vốn là địa danh gắn với lực lượng biên phòng làm nhiệm vụ bảo vệ vùng biên giới Móng Cái. Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 Pò Hèn được thành lập trong quá trình xây dựng, quản lý và bảo vệ tuyến biên giới phía Đông Bắc.

Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, Pò Hèn trở thành một trong những địa điểm ghi dấu sự hy sinh của cán bộ, chiến sĩ biên phòng, công nhân lâm trường và nhân viên thương nghiệp đang làm nhiệm vụ tại khu vực biên giới. Sự kiện ngày 17/2/1979 là mốc lịch sử chính gắn với di tích này.

Năm 2014, Khu tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Pò Hèn được UBND tỉnh Quảng Ninh công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Đến năm 2022, di tích được xếp hạng di tích quốc gia.

Sự kiện ngày 17/2/1979

Ngày 17/2/1979, tại khu vực Pò Hèn đã diễn ra cuộc chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ Đồn Công an nhân dân vũ trang 209 Pò Hèn trong nhiệm vụ bảo vệ biên giới. Cùng với lực lượng biên phòng, tại khu vực này còn có lực lượng công nhân Lâm trường Hải Sơn và nhân viên thương nghiệp Pò Hèn.

Theo các tư liệu được công bố, trong ngày 17/2/1979, có 45 cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Pò Hèn, 27 công nhân Lâm trường Hải Sơn và 1 nhân viên thương nghiệp Pò Hèn hy sinh. Về sau, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại khu vực này, còn có thêm các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong giai đoạn sau.

Khu di tích hiện nay là nơi lưu giữ, tưởng niệm các tập thể và cá nhân đã hy sinh trong quá trình bảo vệ biên giới quốc gia tại Pò Hèn.

Các điểm di tích chính

Đài tưởng niệm liệt sĩ Pò Hèn

Đài tưởng niệm liệt sĩ Pò Hèn là công trình trung tâm của khu di tích. Đây là nơi tổ chức các hoạt động dâng hương, tưởng niệm, giáo dục truyền thống và tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Tại khu vực đài tưởng niệm có bia ghi danh các liệt sĩ. Theo Báo Quảng Ninh, một tấm bia khắc tên 45 cán bộ, chiến sĩ biên phòng hy sinh tại đồn sáng 17/2/1979; một tấm bia khác ghi tên 13 chiến sĩ hy sinh trong các giai đoạn sau.

Chốt đồi Quế

Chốt đồi Quế là một trong những điểm thuộc phạm vi di tích. Đây là địa điểm gắn với trận địa, vị trí chiến đấu và các dấu tích liên quan đến sự kiện bảo vệ biên giới tại Pò Hèn.

Chốt trạm kiểm soát cửa khẩu Pò Hèn

Chốt trạm kiểm soát cửa khẩu Pò Hèn là điểm di tích gắn với hoạt động kiểm soát, quản lý khu vực biên giới. Đây là một trong bốn điểm được đưa vào hồ sơ xếp hạng di tích quốc gia của Khu di tích lịch sử Pò Hèn.

Đài quan sát đồi Tây

Đài quan sát đồi Tây là điểm di tích nằm trong khu vực khoanh vùng bảo vệ. Công trình gắn với chức năng quan sát, kiểm soát địa bàn và bảo vệ tuyến biên giới.

Giá trị lịch sử

Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn là địa điểm ghi dấu sự kiện chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979. Di tích phản ánh vai trò của lực lượng Công an nhân dân vũ trang, nay là Bộ đội Biên phòng, trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ tại khu vực biên giới Quảng Ninh.

Di tích cũng gắn với sự tham gia và hy sinh của lực lượng công nhân Lâm trường Hải Sơn, nhân viên thương nghiệp Pò Hèn và nhân dân vùng biên. Vì vậy, Pò Hèn không chỉ là một địa điểm quân sự – lịch sử, mà còn là không gian tưởng niệm chung của cộng đồng địa phương và các lực lượng làm nhiệm vụ nơi biên giới.

Giá trị giáo dục truyền thống

Khu di tích Pò Hèn thường được lựa chọn làm nơi tổ chức các hoạt động về nguồn, dâng hương, sinh hoạt truyền thống, giáo dục lịch sử cho cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên và nhân dân. Các hoạt động này tập trung vào nội dung tưởng niệm liệt sĩ, tìm hiểu lịch sử bảo vệ biên giới và nâng cao ý thức về chủ quyền quốc gia.

Với vị trí ở khu vực địa đầu Đông Bắc, Pò Hèn còn là điểm đến trong các hành trình tìm hiểu lịch sử, văn hóa biên giới và truyền thống của lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Tham quan và trải nghiệm

Khi đến Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn, du khách có thể dâng hương tại Đài tưởng niệm liệt sĩ Pò Hèn, tìm hiểu các bia ghi danh, tham quan các điểm di tích trong khu vực như Chốt đồi Quế, Chốt trạm kiểm soát cửa khẩu Pò Hèn và Đài quan sát đồi Tây.

Hành trình tham quan Pò Hèn có thể kết hợp với các điểm đến khác của thành phố Móng Cái và vùng biên giới Quảng Ninh. Khi tham quan, du khách cần tuân thủ quy định của khu di tích, quy định khu vực biên giới và hướng dẫn của đơn vị quản lý.