Vùng phường mới bên trục phát triển phía Đông

Sau đợt sắp xếp năm 2025, phường Phúc Lợi có diện tích tự nhiên 10,41 km² với quy mô dân số đạt 66.790 người. Địa bàn phường tiếp giáp với các phường Long Biên, Việt Hưng và các xã thuộc huyện Gia Lâm như Phù Đổng, Cổ Bi. Vị trí này đặt Phúc Lợi vào vùng chuyển tiếp quan trọng, nơi các khu dân cư mới, hạ tầng công nghiệp – dịch vụ và không gian làng ven sông cùng tồn tại song hành.

Tên gọi Phúc Lợi hiện nay mang ý nghĩa kết nối đa tầng. Đây vốn là tên một phường quen thuộc gắn với xã Hội Xá trước đây, sau đó tiếp tục được kế thừa cho một không gian hành chính rộng lớn hơn sau các đợt điều chỉnh năm 2024 và 2025. Nhờ vậy, Phúc Lợi trở thành điểm giao thoa giữa ký ức Hội Xá – Sài Đồng và các vùng đất mới được sáp nhập.

Dấu mốc hội tụ sau sắp xếp hành chính

Sự xác lập phường Phúc Lợi hiện nay gắn liền với hai bước điều chỉnh liên tiếp. Cuối năm 2024, phường Sài Đồng được điều chỉnh để nhập một phần vào phường Phúc Đồng, phần còn lại sáp nhập vào phường Phúc Lợi theo Nghị quyết số 1286/NQ-UBTVQH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025.

Đến tháng 6/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục ban hành Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15. Phường Phúc Lợi mới được kiện toàn trên cơ sở một phần diện tích, dân số của các phường Thạch Bàn, Giang Biên, Việt Hưng, Phúc Đồng và xã Cổ Bi. Từ ngày 01/7/2025, bộ máy chính quyền địa phương mới chính thức vận hành theo mô hình hai cấp.

Thông tin hành chính tổng quát:

Tên đơn vị: Phường Phúc Lợi, Thành phố Hà Nội.

Thời điểm vận hành: 01/7/2025.

Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 1286/NQ-UBTVQH15 (2024) và Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 (2025).

Diện tích: 10,41 km².

Dân số: 66.790 người.

Trụ sở UBND phường: Tổ 6, phường Phúc Lợi, thành phố Hà Nội.

Những tên đất cũ còn giữ mạch cư trú

Dưới danh xưng Phúc Lợi mới, các địa danh như Hội Xá, Sài Đồng, Thạch Bàn, Cổ Bi, Giang Biên, Việt Hưng, Phúc Đồng vẫn vẹn nguyên giá trị trong nhận diện ký ức cộng đồng. Mỗi tên gọi gắn với một lớp cư trú, một hệ thống đình chùa hoặc một thói quen sinh hoạt đã ăn sâu vào đời sống cư dân. Việc giữ gìn các địa danh này giúp mạch nguồn văn hóa không bị đứt gãy sau những lần điều chỉnh địa giới.

Hội Xá là lớp ký ức quan trọng nhất của phường. Đây là vùng đất nằm bên bờ nam sông Đuống có lịch sử tạo dựng lâu đời, từng chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng trong tiến trình dựng nước và giữ nước của cha ông.

Không gian sông Đuống và các trục giao thông phía Đông Bắc

Tọa lạc gần sông Đuống và các trục kết nối đi Gia Lâm, Bắc Ninh, Hải Phòng, Phúc Lợi sở hữu tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Sự xuất hiện của các khu đô thị hiện đại, trung tâm dịch vụ thương mại cùng hệ thống hạ tầng giao thông mở rộng đã mang đến cho phường dáng dấp của một đô thị đang tăng tốc.

Dẫu vậy, Phúc Lợi không chỉ được định hình bởi những con đường lớn. Hệ thống di tích như đình và chùa Hội Xá, đình Vo Trung, đình Thượng Đồng vẫn lặng lẽ giữ gìn nếp làng cổ. Sự đan xen này tạo nên sắc thái riêng biệt: một phường cửa ngõ hiện đại nhưng vẫn nồng nàn hơi thở của bãi sông và đê điều.

Từ xã Hội Xá đến phường Phúc Lợi mở rộng

Quá trình hình thành phường gắn liền với từng bước chuyển mình từ không gian xã ven sông sang đô thị. Trước năm 2003, khu vực này vốn là xã Hội Xá thuộc huyện Gia Lâm. Khi quận Long Biên được thành lập năm 2003, phường Phúc Lợi ra đời trên cơ sở toàn bộ diện tích xã Hội Xá.

Đến giai đoạn 2024–2025, thông qua các nghị quyết sắp xếp đơn vị hành chính, phường tiếp tục mở rộng quy mô khi hội tụ thêm diện tích và dân cư từ các đơn vị lân cận. Nhìn lại dòng thời gian, Phúc Lợi đã phát triển từ một xã thuần nông ven sông thành một phường đô thị quy mô lớn trực thuộc thành phố Hà Nội.

Đình Hội Xá và ký ức làng ven sông Đuống

Đình Hội Xá là di tích tiêu biểu nhất của địa phương, tọa lạc ngay sát bờ đê sông Đuống. Đây không chỉ là nơi kết tụ tín ngưỡng Thành hoàng và nếp hội làng mà còn gắn liền với hát múa Ải Lao – một loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc. Di tích đã được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng cấp quốc gia từ năm 1995, trở thành điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di sản của quận Long Biên.

Chùa Hội Xá – Linh Tiên tự và lớp Phật giáo làng

Chùa Hội Xá (tên chữ là Linh Tiên tự) tạo thành cặp không gian tín ngưỡng đình – chùa quen thuộc của làng Việt truyền thống. Ngôi chùa nằm trong quy hoạch kiến trúc truyền thống của làng Hội Xá cổ xưa.

Hệ thống văn bia tại chùa vẫn còn lưu giữ những mốc niên đại từ thời Lê (như năm 1773). Cùng với các pho tượng tròn tại tòa Tam bảo, Linh Tiên tự được xác định là một kiến trúc cổ có niên đại từ khoảng thế kỷ XVIII, minh chứng cho đời sống Phật giáo lâu đời của cư dân ven sông Đuống.

Vo Trung, Thượng Đồng và những lớp làng cũ

Phúc Lợi hiện nay còn bao hàm nhiều lớp làng cũ có lịch sử thú vị. Đình Vo Trung gắn liền với tên gọi làng Nông Vụ (tên Nôm là làng Vo), vốn gồm ba làng Đông, Thượng, Trung trước đây. Trong khi đó, đình Thượng Đồng tọa lạc gần “đường đê Vàng” chạy dọc sông Đuống, nằm cạnh chùa Hiền Ứng tự. Vị trí của các di tích này cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa không gian cư trú cổ với tuyến đê và dòng sông lịch sử.

Lễ hội Hội Xá và sức sống cộng đồng

Lễ hội đình Hội Xá diễn ra vào ngày 8 tháng Hai âm lịch hằng năm là sinh hoạt văn hóa nổi bật nhất. Năm 2026, địa phương đã chính thức đón nhận quyết định công nhận “Mô hình lễ hội văn minh” cho sự kiện này. (Báo Mới / Hà Nội TV)

Bên cạnh các nghi lễ tâm linh, di tích đình – chùa Hội Xá còn là nơi diễn ra các hoạt động xã hội mới, tiêu biểu như lễ phát động “Tết trồng cây” ngay sau khi phường vận hành theo mô hình hành chính mới. Điều này khẳng định vai trò của di tích như một điểm tụ họp, gắn kết cộng đồng trong nhịp sống đương đại.

Tri thức làng ven đê và ký ức Ải Lao

Bản sắc văn hóa của Phúc Lợi hiện diện đậm nét qua tri thức cư trú ven sông và các loại hình nghệ thuật cổ. Hát múa Ải Lao tại đình Hội Xá là lớp ký ức vô giá, nơi cộng đồng kể lại lịch sử thông qua trình diễn dân gian. Ngoài ra, kinh nghiệm ứng phó với đê điều, bến bãi và cách tổ chức làng xã quanh các thiết chế chung vẫn được người dân trân trọng gì giữ, giúp họ giữ vững mối liên kết với quê cũ dù đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ.

Hương vị địa phương và gợi ý trải nghiệm

Ẩm thực tại Phúc Lợi hiện mang đặc trưng của vùng ven sông hòa quyện cùng nhịp sống đô thị, với các chợ dân sinh và hàng quán dịch vụ phong phú phục vụ các khu dân cư mới.

Hành trình khám phá Phúc Lợi nên bắt đầu từ cụm đình và chùa Hội Xá để cảm nhận mạch văn hóa ven sông Đuống. Từ đó, du khách có thể mở rộng sang đình Vo Trung, đình Thượng Đồng và tản bộ trên các tuyến đê để thấy rõ sự chuyển tiếp giữa làng cũ và những khu đô thị đang vươn mình mạnh mẽ. Phúc Lợi hiện lên như một bức tranh đa sắc: năng động nhưng vẫn đầy ắp những điểm neo văn hóa truyền thống.