Bến sông phía Nam và tên gọi Lĩnh Nam
Phường Lĩnh Nam là một đơn vị hành chính cấp phường trực thuộc thành phố Hà Nội. Sau sắp xếp năm 2025, phường nằm ở khu vực cửa ngõ Đông Nam của Thủ đô, nơi tiếp giáp giữa nội đô cũ, vùng ven sông Hồng và các trục giao thông lớn đi về phía Nam thành phố. Trang thông tin điện tử phường Lĩnh Nam giới thiệu phường mới là một đơn vị hành chính mang tên vùng đất lịch sử, có vị trí kết nối quan trọng và vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa làng xã truyền thống.
Tên gọi Lĩnh Nam vừa kế thừa tên phường cũ của quận Hoàng Mai, vừa gợi một vùng đất phía Nam trong các lớp truyền thuyết và ký ức văn hóa. iệc lựa chọn tên “Lĩnh Nam” cho đơn vị hành chính mới bảo đảm yếu tố lịch sử, truyền thống văn hóa, đồng thời phù hợp với nguyên tắc ưu tiên sử dụng một trong các tên gọi của đơn vị hành chính trước khi sáp nhập để đặt tên cho phường mới.
Nếu Hồng Hà được nhận diện bằng dải sông rộng, Vĩnh Tuy gắn với cầu và trục đô thị Đông Nam, thì Lĩnh Nam nổi bật ở lớp bến bãi và làng cổ ven sông. Ở đó, các tên Thúy Lĩnh, Nam Dư Thượng, Nam Dư Hạ, Thanh Trì, Trần Phú, Yên Sở, Thanh Lương không chỉ là địa danh hành chính cũ, mà còn là những mảnh ký ức gắn với đình, chùa, lễ hội, rước nước, bơi chải, vật cầu và đời sống nông nghiệp bãi bồi.
Địa giới mới sau sắp xếp năm 2025
Phường Lĩnh Nam được thành lập trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025. Căn cứ pháp lý là Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ban hành ngày 16/6/2025, về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025.
Phường trực thuộc thành phố Hà Nội, chính thức hoạt động từ ngày 01/7/2025. Phường có diện tích tự nhiên 10,86 km², quy mô dân số 20.706 người, được hình thành trên cơ sở sáp nhập phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của 5 phường thuộc các quận Hoàng Mai và Hai Bà Trưng.
Phường Lĩnh Nam được hình thành trên cơ sở nhập phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của các phường Lĩnh Nam, Thanh Trì, Trần Phú, Yên Sở thuộc quận Hoàng Mai cũ; cùng một phần diện tích tự nhiên và dân số của phường Thanh Lương thuộc quận Hai Bà Trưng cũ. Các phần diện tích, dân số được ghi nhận gồm: Thanh Lương 0,45 km² với 168 người; Thanh Trì 1,77 km² với 4.485 người; Lĩnh Nam 3,68 km² với 10.260 người; Trần Phú 2,60 km² với 5.793 người; Yên Sở 2,36 km².
Tên đơn vị hành chính hiện nay: Phường Lĩnh Nam.
Thuộc tỉnh/thành hiện nay: Thành phố Hà Nội.
Thời điểm chính thức hoạt động: 01/7/2025.
Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15.
Diện tích: 10,86 km².
Dân số: 20.706 người.
Các đơn vị cũ liên quan: Lĩnh Nam, Thanh Trì, Trần Phú, Yên Sở, Thanh Lương.
Trụ sở phường: Số 669 đường Lĩnh Nam, phường Lĩnh Nam, thành phố Hà Nội.
Về vị trí tiếp giáp, phường Lĩnh Nam giáp các phường Vĩnh Hưng, Hoàng Mai, Yên Sở, Hồng Hà, Long Biên, Vĩnh Tuy và các xã Thanh Trì, Bát Tràng của thành phố Hà Nội. Phường nằm dọc các tuyến đường lớn như Tam Trinh, Vành đai 3, cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, giữ vai trò vùng chuyển tiếp giữa nội thành cũ và các khu vực đô thị hóa mới.
Thúy Lĩnh, Nam Dư, Thanh Trì trong lớp bãi bồi cũ
Lĩnh Nam hiện nay là sự gặp gỡ của nhiều địa danh ven sông. Lĩnh Nam cũ gắn với đường Lĩnh Nam, bến bãi và khu dân cư Đông Nam Hà Nội. Thanh Trì, Trần Phú, Yên Sở gợi những vùng đất có quan hệ lâu dài với sông Hồng, sông Kim Ngưu, hồ nước, đồng bãi và các tuyến giao thông phía Nam. Thanh Lương là lớp địa danh nối phường với không gian ven sông phía Hai Bà Trưng cũ.
Trong các lớp địa danh ấy, Thúy Lĩnh là một tên đất có chiều sâu. Thúy Lĩnh nằm kề sông, có bờ, có bến, từng giữ vị trí quan trọng trên đường thủy theo sông Hồng về phía Nam kinh thành Thăng Long. Nguồn này cũng ghi nhận Thúy Lĩnh từng được xem là vị trí yết hầu quan trọng ở phía Nam Thăng Long trong thời kỳ chống ngoại xâm.
Các tên Nam Dư Thượng, Thúy Lĩnh, Nam Dư Hạ còn gắn với lễ hội cấp thủy, một nghi thức rước nước từ sông Hồng về làng. Ba làng Nam Dư Thượng, Thúy Lĩnh, Nam Dư Hạ có tục rước nước từ sông Hồng về làng, với mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, đời sống no ấm.
Tam Trinh, Vành đai 3 và nhịp đô thị kho vận
Không gian Lĩnh Nam hiện nay có một mặt rất hiện đại: các tuyến giao thông lớn, khu dân cư mới, kho vận, cơ sở sản xuất nhỏ, dịch vụ và thương mại ven đường. hường nằm dọc các tuyến đường lớn như Tam Trinh, Vành đai 3, cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ; gần các khu đô thị như Gamuda Gardens, Vĩnh Tuy, Times City, có điều kiện phát triển thương mại – dịch vụ, kho hàng trung chuyển, dịch vụ hậu cần và vận tải.
Đây là điểm khác biệt của Lĩnh Nam so với nhiều phường nội đô có mật độ dân cư cao nhưng quỹ đất hẹp. Với diện tích 10,86 km² và dân số 20.706 người, phường có mật độ thấp hơn nhiều phường trung tâm. Không gian này còn giữ được một số vùng bãi, vùng ven sông, khu đất chuyển đổi và các khu vực có thể phát triển hạ tầng đô thị, logistics, nhà ở, dịch vụ.
Dọc đường Lĩnh Nam, Tam Trinh, Trần Phú, Yên Sở, các hoạt động sinh hoạt và sản xuất nhỏ đan xen khá rõ. Có khu dân cư lâu đời, có nhà xưởng, kho bãi, gara, cơ sở chế biến, cửa hàng tiện ích, chợ, trường học và những khoảng đất bãi ven sông còn trồng hoa màu. Do đô thị hóa mạnh, nông nghiệp không còn là ngành chủ lực, nhưng một số khu vực ven sông Hồng thuộc Lĩnh Nam, Yên Sở, Thanh Trì vẫn có hoạt động trồng cây ngắn ngày trên bãi bồi.
Từ đường thủy Thăng Long đến phường cửa ngõ hôm nay
Lịch sử Lĩnh Nam gắn chặt với đường sông. Vùng Thúy Lĩnh nằm kề sông Hồng, có bến, có bãi, có vị trí thuận lợi trên tuyến thủy đạo về phía Nam kinh thành. Nơi đây từng có vị thế quan trọng trong nhiều thời đoạn lịch sử, từ các trận thủy chiến đến vai trò tập kết, chuyển cán bộ, quân lương trong thời kỳ cách mạng.
Lớp lịch sử làng xã vẫn hiện diện qua đình Thúy Lĩnh, đình Nam Dư Hạ, đình Khuyến Lương, chùa Hộ Quốc, đền Bà Chúa và các sinh họat hội làng. Phường có hệ thống di tích lịch sử – văn hóa được xếp hạng cấp quốc gia như đình Nam Dư Hạ, đình Thúy Lĩnh, chùa Hộ Quốc, đình Khuyến Lương; đồng thời có các lễ hội truyền thống như vật cầu làng Thúy Lĩnh, rước nước, bơi chải và các trò chơi dân gian.
Đến năm 2025, các lớp làng, bãi, đường sông và khu đô thị phía Đông Nam được đặt trong cấu trúc phường Lĩnh Nam mới. Sự thay đổi địa giới không làm mất đi bản sắc ven sông của khu vực; trái lại, tên Lĩnh Nam giúp kết nối một vùng đất có truyền thống làng xã lâu dài với vai trò cửa ngõ đô thị đang phát triển mạnh.
Đình Thúy Lĩnh và tiếng reo của hội vật cầu
Đình Thúy Lĩnh là một di tích tiêu biểu của phường Lĩnh Nam. Đình tọa lạc ở trung tâm làng Thúy Lĩnh, có khuôn viên rộng 2.563,3 m², hồ thủy đình và đường đi quanh hồ rộng 5.758 m², cùng hệ thống cây xanh, sân vui chơi văn hóa – thể thao và cây đa cổ thụ. Không gian đình, hồ và sân vật cầu tạo nên một chỉnh thể văn hóa đặc biệt của làng.
Lễ hội vật cầu là nét văn hóa nổi bật của Lĩnh Nam. Lễ hội vật cầu có nguồn gốc từ thời Linh Lang Đại Vương, thời Lý, vị phúc thần được thờ làm thành hoàng làng. Làng Thúy Lĩnh vẫn duy trì lễ hội cướp cầu như một sinh hoạt văn hóa truyền thống.
Năm 2026, Lễ hội Vật cầu truyền thống Đình Thúy Lĩnh được phường Lĩnh Nam tổ chức vào sáng ngày 20/02/2026, tức mùng 4 Tết Bính Ngọ. Vật cầu là hình thức luyện quân đời Lý, trở thành môn vật cầu truyền thống của làng Thúy Lĩnh; hội năm 2026 có các nhóm tuổi U10, U12 và thanh niên, với quả cầu gỗ nặng 12 kg cho lứa tuổi U12 và quả cầu gỗ nặng 20 kg cho thanh niên.
Lễ cấp thủy và mạch nước từ sông Hồng
Bên cạnh vật cầu, lễ cấp thủy là một nghi thức rất đáng chú ý trong đời sống văn hóa ven sông của Lĩnh Nam. Vị thần được thờ hóa ở dưới dòng sông, người dân các vùng trồng lúa và rau màu ven sông có tục thờ Ngài; trong đó ba làng Nam Dư Thượng, Thúy Lĩnh, Nam Dư Hạ tổ chức rước nước từ sông Hồng về làng. Nghi thức này gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, người dân có cuộc sống no ấm, hạnh phúc.
Năm 2026, phường Lĩnh Nam phối hợp với Tiểu ban bảo vệ Di tích đình Thúy Lĩnh tổ chức Lễ hội cấp thủy truyền thống Thúy Lĩnh trong hai ngày 31/3 và 01/4/2026. Lễ hội được tổ chức hai năm một lần, có nghi thức rước kiệu ra sông Hồng cùng làng Nam Dư Thượng, phường Vĩnh Hưng và làng Nam Dư Hạ, phường Hòang Mai.
Ở Lĩnh Nam, nước không chỉ là yếu tố tự nhiên. Nước là ký ức bến bãi, là điều kiện sinh kế, là linh khí trong nghi lễ và là sợi dây nối các làng ven sông. Chính những lễ hội như vật cầu và cấp thủy giúp vùng đất này giữ lại phần hồn làng trong khi đô thị hóa diễn ra nhanh.
Nam Dư Hạ, Hộ Quốc, Khuyến Lương và các điểm tựa làng xã
Ngoài đình Thúy Lĩnh, phường Lĩnh Nam còn có nhiều di tích gắn với các làng cũ. Các di tích được xếp hạng cấp quốc gia như đình Nam Dư Hạ, đình Thúy Lĩnh, chùa Hộ Quốc, đình Khuyến Lương. Đây là nhóm di sản vật thể quan trọng, phản ánh mạng lưới đình – chùa – đền của các cộng đồng cư dân ven sông phía Nam Hà Nội.
Đình, chùa Nam Dư Hạ trước đây thuộc xã Trần Phú, huyện Thanh Trì, nay thuộc phường Trần Phú, quận Hoàng Mai cũ; đình Nam Dư Hạ không còn tài liệu ghi rõ niên đại xây dựng, đã qua nhiều lần tu sửa nhưng vẫn mang phong cách kiến trúc dân tộc. Khi đặt trong phường Lĩnh Nam mới, địa danh Nam Dư Hạ là một lớp di sản cần gắn với vùng Trần Phú cũ.
Đền Bà Chúa cũng là một di tích được phường Lĩnh Nam nhắc đến trong thời gian gần đây. Đền Bà Chúa là một trong những di tích tiêu biểu, gắn với truyền thống dựng nước, giữ nước và đời sống văn hóa tâm linh của nhân dân phường; năm 2026, phường tổ chức lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp Thành phố cho đền Bà Chúa.
Bãi rau, chợ ven đường và nhịp sống Đông Nam Hà Nội
Lĩnh Nam không có bản sắc ẩm thực nổi bật được nguồn đầu vào xác nhận như phở cuốn Ngũ Xã hay húng Láng. Phần đời sống thường ngày của phường hiện lên rõ hơn qua chợ, đường, bãi rau, kho hàng, cơ sở sản xuất nhỏ và các tuyến giao thông nối nội đô với vùng ven.
Quanh chợ Lĩnh Nam, tuyến đường Lĩnh Nam – Trần Phú – Yên Sở, đường ven sông và các trục xuyên tâm đang hình thành các dãy phố kinh doanh phục vụ nhu cầu dân cư địa phương và vùng phụ cận. Sự gia tăng dân số cơ học do đô thị hóa cũng kéo theo nhu cầu về dịch vụ ăn uống, chăm sóc sức khỏe, giáo dục tư nhân, logistics, ngân hàng.
Một hành trình chậm qua Lĩnh Nam có thể bắt đầu từ đường Lĩnh Nam, đi về khu Thúy Lĩnh, đình Thúy Lĩnh, rồi nối ra các khu vực ven sông Hồng. Tuyến khác có thể đi theo Tam Trinh – Trần Phú – Yên Sở để nhìn thấy sự chuyển đổi của vùng Đông Nam Hà Nội: từ bãi bồi, làng ven sông, đình chùa, chợ dân sinh đến kho vận, đường lớn và khu đô thị mới.











