Hồn làng Yên Lãng trong vóc dáng phố phường hiện đại
Nằm soi mình bên dòng sông Tô Lịch, phường Láng sau cột mốc năm 2025 đã vươn mình trở thành một tâm điểm đô thị năng động phía Tây – Tây Nam Hà Nội. Đây là không gian hội tụ của những trục giao thông huyết mạch, các trường đại học danh tiếng, bệnh viện lớn cùng những di tích cổ kính vẫn bền bỉ tồn tại trong dòng chảy hằng ngày.
Địa danh Láng mang một chiều sâu văn hóa đặc trưng. Vùng đất này vốn là làng Yên Lãng cổ, trải dài từ Ô Cầu Giấy đến Ngã Tư Sở, thuộc huyện Vĩnh Thuận, phủ Hoài Đức xưa. Việc giữ lại tên gọi này không chỉ là sự kế thừa hành chính mà còn là cách bảo tồn ký ức về một vùng làng cổ phía Tây kinh thành Thăng Long, nơi từng nuôi dưỡng đời sống nông nghiệp và tín ngưỡng trù phú.
Những tọa độ hành chính xác lập diện mạo mới
Sự hình thành phường Láng với quy mô hiện nay được đặt trong lộ trình sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội. Khung pháp lý cho sự thay đổi này là Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ban hành ngày 16/6/2025. ([Văn Bản Chính Phủ])
Bắt đầu hoạt động chính thức từ ngày 01/7/2025, phường Láng mới là sự hợp nhất từ toàn bộ diện tích và dân số của phường Láng Thượng; phần lớn phường Láng Hạ (quận Đống Đa) và một phần diện tích phường Ngọc Khánh (quận Ba Đình). Với tổng diện tích tự nhiên 1,88 km² và quy mô dân số 61.135 người, phường Láng trở thành một đơn vị hành chính có mật độ dân cư và dịch vụ vô cùng đậm đặc.
Thông tin hành chính tổng hợp:
-
Tên đơn vị: Phường Láng, Quận Đống Đa, Hà Nội.
-
Ngày hoạt động: 01/7/2025.
-
Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15.
-
Diện tích: 1,88 km².
-
Dân số: 61.135 người.
-
Các khu vực sáp nhập: Láng Thượng, Láng Hạ, Ngọc Khánh.
Phường tiếp giáp với các khu vực quan trọng như Giảng Võ, Cầu Giấy, Yên Hòa, Ô Chợ Dừa, Nghĩa Đô và Thanh Xuân, tạo nên một "gạch nối" chiến lược giữa phố cũ Đống Đa và các khu đô thị phát triển phía Tây.
Nhịp cầu nối giữa ký ức Láng Thượng, Láng Hạ và Ngọc Khánh
Dù bản đồ hành chính đã quy về một mối, nhưng trong đời sống hằng ngày, người dân vẫn trân trọng nhắc về những cái tên cũ như những mảnh ghép văn hóa riêng biệt. Láng Thượng gắn với Chùa Láng, Chùa Nền và nghề trồng húng cổ truyền; Láng Hạ sôi động với các tòa cao ốc, văn phòng dọc trục Thái Hà, Thành Công; trong khi Ngọc Khánh mang theo vẻ đẹp của hồ nước và sự kết nối với vùng Ba Đình di sản.
Các tên gọi Yên Lãng, Pháo Đài Láng hay dòng sông Tô Lịch vẫn là những định danh không thể thay thế trong ký ức của cư dân. Những lớp tên cũ này giúp địa danh Láng thoát khỏi sự khô khan của một đơn vị hành chính, trở thành một không gian văn hóa có chiều dài lịch sử hàng nghìn năm.
Những đại lộ rực rỡ và sức sống của vùng đất phía Tây
Phường Láng hiện nay mang diện mạo của một đô thị hiện đại với những trục đường "vàng" của Thủ đô. Ghi nhận phường nằm trên tuyến vành đai 2,5 và sở hữu các tuyến phố sầm sập nhịp sống như đường Láng, Nguyễn Chí Thanh, Láng Hạ và Đê La Thành.
Dọc theo đường Láng chạy dọc sông Tô Lịch, người ta thấy một sự đan xen kỳ lạ: giữa những ngõ nhỏ sâu hun hút của làng cổ là các trung tâm thương mại, đại học và bệnh viện hiện đại. Sự hiện diện của các thiết chế lớn này khiến nhịp sống phường Láng hôm nay nhanh hơn, đông đúc hơn, nhưng vẫn không làm mất đi những khoảng lặng văn hóa quý giá tại các khu dân cư cũ.
Từ "vườn tỏi" cung đình đến không gian đô thị năng động
Lịch sử của vùng Láng gắn liền với nghề trồng rau gia vị cung cấp cho kinh thành. Ngay từ thời Lý, Láng đã là một trong 61 phường của Thăng Long. Đến thời Trần, nơi đây được gọi là phường Toán Viên (nghĩa là "vườn tỏi"), chuyên canh tác rau thơm cho triều đình.
Tốc độ đô thị hóa dù đã biến những luống rau bãi sông thành nhà cao tầng và phố lớn, nhưng danh tiếng của húng Láng vẫn là một lớp ký ức nông nghiệp – tín ngưỡng bền bỉ. Nó nhắc nhớ rằng dưới lớp nhựa đường và bê tông, Láng từng là một vùng rau thơm nổi tiếng làm nên phong vị ẩm thực đặc sắc của người dân kinh kỳ.
Chùa Láng: "Đệ nhất tùng lâm" và niềm tự hào di sản
Tâm điểm tâm linh của phường chính là Chùa Láng (số 116 phố Chùa Láng). Chùa có tên chữ là Chiêu Thiền tự, được xây dựng trên thế đất đẹp với những hàng thông cổ thụ, nên từ xưa đã được mệnh danh là “Đệ nhất tùng lâm” của Thăng Long.
Chùa vẫn lưu giữ được kiến trúc bề thế với gần 200 pho tượng, 15 bia đá cổ, tiêu biểu là tấm bia “Chiêu Thiền tự tạo lệ bi” dựng năm 1656. Nhấn mạnh, đây không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật quốc gia (xếp hạng năm 1962) mà còn là nơi duy trì Lễ hội Chùa Láng – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội chính diễn ra vào mùng 7 tháng Ba âm lịch với nghi thức rước kiệu Thánh Từ Đạo Hạnh uy nghiêm, là ngày hội lớn nhất của cư dân vùng Láng.
Tiếng súng Pháo đài Láng – Khúc tráng ca giữa lòng phố
Bên cạnh mạch nguồn tín ngưỡng, phường Láng còn ôm giữ một địa chỉ đỏ của lòng quả cảm. Giới thiệu Pháo đài Láng nằm trên phố cùng tên, vốn do quân đội Pháp xây dựng năm 1941. Trong đêm Toàn quốc kháng chiến năm 1946, chính từ nơi đây, những loạt đạn pháo đầu tiên đã nổ súng dội lửa vào Thành nội, mở đầu cho cuộc kháng chiến trường kỳ của quân và dân Thủ đô.
Di tích hiện vẫn bảo tồn nòng pháo 75 ly trên bệ đá, được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia năm 1992. Đây là một điểm dừng chân lặng lẽ nhưng đầy kiêu hãnh giữa nhịp sống hối hả, nhắc nhở về một thời oanh liệt của pháo binh Việt Nam.
Húng Láng: Tinh hoa rau thơm đất kinh kỳ
Húng Láng không chỉ là một loại rau gia vị, mà là một phần di sản ẩm thực của Hà Nội. Mô tả loại húng này có lá nhỏ, thân tím, vò nhẹ tỏa mùi thơm dịu nhẹ, không hắc. Điều kỳ diệu là húng Láng chỉ đạt được hương vị tinh túy nhất khi trồng trên đúng đất Láng; khi chuyển sang vùng khác, cây vẫn sống nhưng mùi hương đặc trưng sẽ nhạt dần.
Dù đất canh tác hiện nay gần như không còn, húng Láng vẫn là biểu tượng nhắc nhở về một thời làng Láng trù mật. Nó cùng với dòng sông Tô Lịch và những gánh hàng hoa, hàng rau vào thành đã góp phần tạo nên bản sắc tinh tế của phong vị kinh kỳ xưa.
-
Làng nghề tiêu biểu: Nghề trồng rau thơm (húng Láng) – lớp ký ức nghề truyền thống.
-
Di vật tiêu biểu: Bia đá cổ năm 1656 tại Chùa Láng; nòng pháo 75 ly tại di tích Pháo đài Láng.
Gợi ý hành trình dạo bước giữa hai tầng văn hóa
Khám phá phường Láng là hành trình đi xuyên qua sự tĩnh lặng của quá khứ và sự nhộn nhịp của hiện tại. Bạn có thể bắt đầu từ không gian u tịch của Chùa Láng, men theo phố Chùa Láng để cảm nhận nhịp sống sinh viên trẻ trung, rồi rẽ ra đường Láng ngắm nhìn dòng sông Tô Lịch đang từng ngày đổi mới.
Một lộ trình khác dành cho những người yêu lịch sử: thăm Pháo đài Láng để nghe câu chuyện về những ngày khói lửa, sau đó tỏa ra các trục Láng Hạ, Nguyễn Chí Thanh để thấy tầm vóc phát triển của một phường nội đô tiêu biểu. Sự pha trộn giữa "Đệ nhất tùng lâm" và những tòa nhà văn phòng hiện đại chính là sức hút riêng biệt chỉ có ở vùng đất Láng.











