Lửa nghề Đa Sỹ trong dáng hình phường mới

Sau đợt sắp xếp năm 2025, phường Kiến Hưng sở hữu diện tích tự nhiên 6,65 km² với quy mô dân số 70.833 người. Tọa lạc tại vị trí cửa ngõ chiến lược phía Tây Nam Thủ đô, phường tiếp giáp với các đơn vị năng động như Thanh Liệt, Dương Nội, Phú Lương, Hà Đông, Yên Nghĩa và xã Đại Thanh. Đây là không gian cộng tồn giữa các khu đô thị hiện đại, hạ tầng dịch vụ đồng bộ và những làng nghề truyền thống lâu đời.

Bản sắc của Kiến Hưng hôm nay gắn chặt với làng Đa Sỹ – vùng đất không chỉ nổi tiếng bởi nghề rèn thủ công mà còn là một làng khoa bảng danh tiếng. Sự hiện diện của các khu đô thị mới như Văn Phú, Xa La, Mậu Lương cùng “lửa nghề” rèn luôn đỏ rực giữa nhịp đô thị hóa nhanh chóng đã tạo nên diện mạo đa sắc cho địa phương. 

Dấu mốc hội tụ sau sắp xếp hành chính

Phường Kiến Hưng mới được xác lập theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Hà Nội năm 2025. Căn cứ pháp lý này là cơ sở để bộ máy hành chính mới chính thức vận hành từ ngày 01/7/2025. 

Cơ cấu địa giới của phường hiện nay là sự hội tụ tinh hoa từ phần lớn diện tích và dân số của phường Kiến Hưng, phường Phú La cùng một phần các phường Phú Lương, Hà Cầu, Quang Trung. Cách tổ chức này tạo nên một thực thể đô thị quy mô, bao hàm cả lõi làng nghề Đa Sỹ – Mậu Lương truyền thống lẫn những tuyến phố phát triển sầm uất. 

Thông tin hành chính tổng quát:

• Tên đơn vị: Phường Kiến Hưng, Thành phố Hà Nội.

• Thời điểm vận hành: 01/7/2025.

• Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15.

• Diện tích: 6,65 km².

• Dân số: 70.833 người.

• Trụ sở hành chính: Lô C3, Khu đô thị Văn Phú, phường Kiến Hưng, thành phố Hà Nội.

Những tên đất cũ còn giữ mạch cộng đồng

Trong lòng phường mới, các địa danh Kiến Hưng, Đa Sỹ, Mậu Lương, Phú La, Phú Lương, Hà Cầu, Quang Trung vẫn giữ nguyên giá trị nhận diện đặc trưng. Đây là những "mỏ neo" ký ức gắn với nghề nghiệp, đình chùa, chợ dân sinh và lịch sử cư trú của người dân Hà Đông qua nhiều thế hệ.

Đa Sỹ chính là hạt nhân văn hóa nổi bật nhất. Được lập từ rất sớm, ngôi làng này không chỉ nổi tiếng với truyền thống hiếu học mà còn vang danh với nghề rèn cổ truyền được duy trì qua hàng trăm năm. Các phong tục truyền thống như tục Yến lão, khuyến học, khuyến nghề tại đây minh chứng cho một nếp sống cộng đồng bền bỉ và đầy tự hào. 

Sông Nhuệ, khu đô thị và trục phát triển Hà Đông

Kiến Hưng hiện lên với sự đan xen rõ rệt giữa làng cổ và phố mới. Trong khi làng Đa Sỹ soi bóng bên dòng sông Nhuệ, các khu đô thị Văn Phú, Xa La, Kiến Hưng và Mậu Lương lại tạo ra một diện mạo cư trú hiện đại và năng động. Sự chuyển đổi này biến Kiến Hưng thành một phường có nhịp sống đô thị nhanh nhưng vẫn giữ được “lõi nghề” đủ mạnh để bảo tồn bản sắc. 

Nhờ kề cận các trục kết nối nội quận Hà Đông và các khu vực như Thanh Liệt, Yên Nghĩa, phường vừa hưởng lợi từ hạ tầng giao thông mở rộng, vừa đối mặt với bài toán bảo tồn không gian di sản trước áp lực dân số. Đây là bối cảnh quan trọng khi nhận diện Kiến Hưng trong tầm vóc mới sau sắp xếp.

Từ Kiến Hưng, Phú La đến phường mới năm 2025

Trước thời điểm sắp xếp năm 2025, Kiến Hưng và Phú La là hai phường riêng biệt thuộc quận Hà Đông. Nếu Kiến Hưng gắn liền với những làng nghề và khu đô thị mở rộng thì Phú La lại đại diện cho không gian dân cư sầm uất tại trung tâm. Việc sáp nhập thêm các phần diện tích từ Phú Lương, Hà Cầu và Quang Trung đã tạo nên mảnh ghép đô thị liên tục và quy mô hơn ở khu vực Tây Nam Hà Nội. 

Đa Sỹ: Làng rèn và làng khoa bảng

Nghề rèn Đa Sỹ là linh hồn văn hóa của vùng đất này. Sản phẩm dao, kéo, nông cụ của làng được chế tác bằng kỹ năng thủ công tinh xảo, truyền nối qua nhiều đời thợ giỏi. Những năm gần đây, Đa Sỹ còn được tiếp cận theo hướng du lịch trải nghiệm. Du khách có thể ghé thăm các xưởng rèn gia truyền như xưởng Lâm Ánh để tìm hiểu quy trình luyện thép, rèn và hoàn thiện sản phẩm thủ công. Đây là minh chứng cho việc nghề rèn không chỉ là kế sinh nhai mà còn là tài nguyên văn hóa quý báu. 

Miếu Đa Sỹ và ký ức thần y Hoàng Đôn Hòa

Miếu Đa Sỹ là một tọa độ tâm linh quan trọng, tọa lạc bên dòng sông Nhuệ hiền hòa dưới bóng cây bồ đề cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Di tích phụng thờ danh y Hòang Đôn Hòa – người được nhân dân tôn làm Thành hòang làng, đồng thời giữ vị trí đặc biệt trong đời sống y học dân gian và tín ngưỡng địa phương. Qua hệ thống đình, miếu, chùa Đa Sỹ, có thể thấy đằng sau nghề rèn là một cấu trúc văn hóa làng đầy đủ với những tục lệ và truyền thống gia đình gắn kết sâu sắc. 

Mậu Lương và các điểm tựa tín ngưỡng làng

Mậu Lương đóng vai trò là một địa danh mang đậm dấu ấn lịch sử trong phường. Chùa Mậu Lương (tên chữ là Đại Bi tự) tọa lạc trên diện tích khoảng 2.000 m² với kiến trúc truyền thống gồm tam quan, tiền đường, thượng điện, nhà Tổ và nhà khách. Giữa nhịp sống hiện đại, di tích cổ cùng tuyến phố Mậu Lương sầm uất là vùng chuyển tiếp hài hòa giữa làng cũ và phố mới, mang lại chiều sâu văn hóa cho phường Kiến Hưng hiện nay. 

Nghề rèn, nghệ nhân và tri thức thủ công

Tri thức nghề rèn Đa Sỹ được đúc kết qua nhiều thế hệ từ kinh nghiệm chọn thép, giữ lửa, tôi luyện cho đến kỹ thuật mài lưỡi tinh tế. Đáng chú ý, vai trò của người phụ nữ trong làng nghề cũng rất lớn, tiêu biểu như nghệ nhân Đỗ Thị Tuyến – người đã dành trọn cuộc đời gắn bó với khói bụi lửa lò để giữ nghiệp cha ông. Ngòai ra, những gương mặt như nghệ nhân Lê Ngọc Lâm cũng đang góp phần đưa nghề rèn gần hơn với công chúng qua các họat động trải nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn cần tiếp tục cập nhật danh sách nghệ nhân tiêu biểu chính thức trên tòan phường từ các cơ quan quản lý văn hóa để có dữ liệu hòan chỉnh nhất. 

Hương vị đô thị và gợi ý trải nghiệm

Đời sống ẩm thực tại phường Kiến Hưng mang sắc thái năng động của một khu vực đô thị đông dân với hệ thống hàng quán, chợ dân sinh phong phú phục vụ cư dân tại các khu đô thị Văn Phú, Xa La, Mậu Lương.

Hành trình khám phá Kiến Hưng lý tưởng nhất là bắt đầu từ những lò rèn tại Đa Sỹ để nghe tiếng búa quai và cảm nhận hơi nóng từ bễ lửa truyền thống. Sau đó, hành trình tiếp nối qua miếu Đa Sỹ, chùa Mậu Lương trước khi hòa mình vào nhịp sống sầm uất tại các khu đô thị mới. Việc đặt “lửa nghề” bên cạnh “nhịp phố” chính là cách trọn vẹn nhất để cảm nhận một Kiến Hưng: hiện đại, tràn đầy sức sống nhưng không bao giờ tách rời nguồn mạch truyền thống.